Het Conlibris Vier Teamrollen Model

Presterende teams weten wat ze van elkaar kunnen verwachten

Presterende teams ontstaan zelden toevallig. Prestaties van teams worden niet alleen bepaald door vakinhoudelijke kennis, maar vooral ook door de manier waarop mensen samenwerken, communiceren en besluiten nemen. Elk presterend team heeft een bij de omstandigheden passende balans tussen verschillende kwaliteiten, perspectieven en gedragsstijlen.

Dat betekent ook dat van ieder lid van het team een maximale bijdrage aan de resultaten wordt verwacht. Gelukkig zijn mensen niet allemaal gelijk. En juist de verschillen dragen bij aan de balans in het team. Zoals gezegd, niet alleen op gebeid van kennis en kunde maar ook op gebied van gedragsvoorkeuren.

Dat is waar de teamrollen van Belbin in beeld komen. Belbin onderscheidt negen rollen met elk hun eigen waarde voor het team. Zie ook deze blog. Het idee van Belbin is interessant en nuttig om te begrijpen hoe een balans van verschillende gedragsvoorkeuren bijdraagt aan de effectiviteit en productiviteit van een team.

Het is echter voor de meeste managers, die over het algemeen toch al moeten woekeren met hun tijd, ingewikkeld en lastig toe te passen. Datzelfde geldt voor psychometrische modellen als MBTI, Insights, The Big Five en nog een handvol andere modellen. Nuttig en verantwoord, maar wel een beetje complex voor de gemiddelde manager die op dit gebied op zijn best een goedwillende amateur is en wil blijven.

Dus is er plaats voor een simpeler, praktischer model gebaseerd op dezelfde uitgangspunten en psychologische principes. Een model dat dezelfde waarde heeft maar eenvoudiger van opzet en dus gemakkelijker toe te passen is, het Conlibris Vier Teamrollen Model.

Dit model is gebaseerd op het bekende DISC-model, een veelgebruikt gedragsmodel dat onderscheid maakt tussen vier voorkeursstijlen: Dominant (D), Invloed (I), Stabiel (S) en Consciëntieus (C). Elke stijl vertegenwoordigt een specifieke manier van denken, doen en omgaan met anderen. In teams vertaalt dit zich naar herkenbare rollen, elk met eigen kwaliteiten en valkuilen.

Om zoveel mogelijk alle menselijke gedragsvoorkeuren te beschrijven waaieren modellen als DISC uit naar een veelheid aan combinaties. Dat resulteert dan weer in een grote verzameling aan deelprofielen. De Conlibris Vier Teamrollen versie blijft daarentegen bij de vier basisprofielen. Dat blijkt in de praktijk voldoende voor teams om het gesprek over de waarde en bijdrage van elk teamlid op een constructieve manier te voeren.

Ook worden in het Conlibris Teamrollen model minder nadruk gelegd op de kleur maar meer op de titel die meteen aangeeft wat er van iemand met een bepaald voorkeursgedrag verwacht kan worden. Daardoor wordt vermeden dat mensen een "kleur' worden (tja, ik ben nou eenmaal rood, blauw, geel of groen).

Uiteraard is geen enkele rol of gedragsvoorkeur beter dan een andere, het gaat eerder om de vraag wat passend gedrag is in de gegeven omstandigheden. Teams die dat begrijpen en toepassen hebben een grote kans uit te groeien tot een effectief en presterend team. Problemen ontstaan vaak niet door het gedrag van teamleden, maar door een gebrek aan bewustzijn, waardering of afstemming over wat iemand die voorkeur heeft voor een bepaalde rol kan bijdragen.

De Conlibris Vier Teamrollen

De Dominante Aanjager (D) is gericht op resultaat en voortgang

De Dominante Aanjager is de motor van het team. Deze rol kenmerkt zich door daadkracht, besluitvaardigheid en een sterke focus op resultaten. Mensen met deze voorkeur zien snel wat er moet gebeuren en zijn geneigd direct in actie te komen. Ze houden van uitdagingen, duidelijke doelen en een hoog tempo.

In teams nemen Dominante Aanjagers vaak vanzelf het voortouw, zeker wanneer er druk op de ketel staat of wanneer besluiten uitblijven. Ze zijn comfortabel met confrontatie en schuwen lastige onderwerpen niet. Hun kracht ligt in het creëren van momentum en het doorbreken van stilstand.

De valkuil van deze rol zit in ongeduld en een al te directe communicatie. De focus op snelheid en resultaat kan ten koste gaan van draagvlak of relatie. Wanneer Dominante Aanjagers onvoldoende oog hebben voor de impact van hun stijl op anderen, zullen zij als dwingend of ongevoelig worden ervaren. Hun effectiviteit neemt sterk toe wanneer zij hun daadkracht combineren met luisteren en het betrekken van anderen.

De Enthousiaste Kansenzoeker (I) zorgt voor energie, inspiratie en verbinding

De Enthousiaste Kansenzoeker brengt leven in de brouwerij. Deze mensen zijn gemaakt om contact te maken, enthousiasme te verspreiden en mogelijkheden te ontdekken. Mensen met deze voorkeur zijn vaak communicatief sterk, optimistisch en weten anderen mee te krijgen in ideeën en plannen.

In teams hebben zij een belangrijke verbindende rol. Ze bouwen netwerken, creëren betrokkenheid en zorgen voor een positieve sfeer. Hun vermogen om ideeën aantrekkelijk te presenteren en energie over te brengen is essentieel in verandertrajecten of bij het starten van nieuwe initiatieven.

Tegelijkertijd schuilt hier ook een valkuil. Enthousiaste Kansenzoekers kunnen doorslaan in hun optimisme, waardoor risico’s, details of haalbaarheid onvoldoende aandacht krijgen. Ook bestaat de neiging om veel ideeën te starten zonder ze af te maken. Hun kracht komt het best tot zijn recht wanneer zij worden ondersteund door structuur en focus, en wanneer zij bewust ruimte maken om ook te luisteren en door te vragen.

De Stabiele Teamspeler (S) zorgt voor rust, loyaliteit en continuïteit

De Stabiele Teamspeler vormt het sociale fundament van het team. Zij kenmerkten zich door betrouwbaarheid, geduld en aandacht voor mensen. Stabiliteit, harmonie en voorspelbaarheid zijn belangrijke waarden. Mensen met deze voorkeur zorgen ervoor dat samenwerking soepel verloopt en dat iedereen zich gezien en gehoord voelt.

In teams zijn zij vaak de stille krachten die zorgen voor continuïteit. Ze werken gestaag, zijn loyaal en houden vast aan afspraken. Bij veranderingen letten zij op de menselijke kant: wat betekent dit voor mensen, voor werkdruk en voor onderlinge relaties?

Een belangrijke valkuil van de Stabiele Teamspeler is conflictvermijding. Lastige onderwerpen kunnen te lang blijven liggen in een poging de harmonie te bewaren. Ook kunnen zij moeite hebben met snelle veranderingen of abrupte koerswijzigingen. Hun toegevoegde waarde groeit wanneer zij de moed opbrengen hun grenzen duidelijk aan te geven en tijdig hun stem te laten horen, juist wanneer spanning ontstaat.

De Controlerende Afmaker (C) staat voor kwaliteit, structuur en zorgvuldigheid

De Controlerende Afmaker waakt over kwaliteit en betrouwbaarheid. Deze rol is analytisch, kritisch en gericht op feiten. Mensen met deze voorkeur willen precies begrijpen hoe iets in elkaar zit voordat zij een besluit nemen. Structuur, regels en duidelijke criteria geven hen houvast.

In teams zorgen zij voor grondigheid, risicobeheersing en zorgvuldige besluitvorming. Zij signaleren fouten, inconsistenties en onduidelijkheden die anderen gemakkelijk over het hoofd zien. Hun bijdrage is essentieel in omgevingen waar kwaliteit, compliance of veiligheid belangrijk zijn.

Hun valkuil ligt in perfectionisme en terughoudendheid. Te veel analyseren kan leiden tot vertraging of besluiteloosheid. Ook kan hun kritische houding als afstandelijk of afwijzend worden ervaren. De Controlerende Afmaker is het meest effectief wanneer precisie wordt gecombineerd met pragmatiek en wanneer ruimte wordt gemaakt voor experimenteren en leren.

De kracht van combinatie en balans

In de praktijk bestaat natuurlijk geen mens uit slechts één rol. De meeste mensen hebben een dominante voorkeur, aangevuld met één of meer secundaire stijlen. Waar het in het Conlibris Vier Rollen model om gaat is een simpel model te introduceren dat als gespreksstarter fungeert. Om samen te gaan ontdekken welk soort gedrag en welke bijdrage kan worden verwacht van elk teamlid.

Want balans en bouwen op elkaar is wat een groep mensen tot een presterend team maakt. Een team met alleen maar Dominante Aanjagers mist reflectie, terwijl een team met alleen Stabiele Teamspelers moeite kan hebben met tempo en besluitvorming.

Presterende teams herkennen elkaars rollen, benutten elkaars kwaliteiten en accepteren de bijbehorende verschillen. Dat vraagt om open gesprekken, duidelijke afspraken en wederzijds respect. Dat gesprek start met ontdekken wie van het team welke voorkeuren heeft. 

De Conlibris Teamrollen QuickScan is daarbij een handig hulpmiddel. De vier rollen geven een simpel raamwerk om samen het gesprek aan te gaan over samenwerking, verwachtingen en onderlinge balans. Daarmee kan het team kijken door de bril van gedragsvoorkeuren en ontstaat ruimte voor begrip. Irritaties worden herkenbaar als stijlverschillen, en verschillen worden een bron van kracht in plaats van frictie.

Ga hier naar de Conlibris Teamrollen QuickScan