Luisteren voor Leiders: Stephen Covey en LSD

Goed leiderschap begint bij luisteren. Niet het snelle en oppervlakkige “ik hoor wat je zegt” met een schuine blik op de altijd opengeklapte laptop, maar het echte, diepgaande luisteren waaruit mensen kunnen opmaken dat ze gezien en begrepen worden.

Stephen Covey noemt dit empathisch luisteren waarbij het in eerste instantie gaat om de ander te begrijpen en pas daarna om zelf begrepen te worden. In de dagelijkse praktijk krijgt dit uitgangspunt praktische handen en voeten via het LSD-model dat staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Dezee twee dingen samen vormen een krachtig en gemakkelijk toepasbaar fundament voor goede communicatie en constructieve samenwerking.

Covey stelt dat luisteren niet alleen een technische vaardigheid is, maar vooral ook een houding.

Mensen die echt luisteren schorten hun oordeel op en zijn oprecht nieuwsgierig naar het perspectief van de ander. Covey onderscheidt vijf niveaus van luisteren (zie de infographic), waarbij empathisch luisteren het hoogste niveau is. Dit is luisteren met hoofd én hart, met aandacht voor inhoud, emotie en intentie.

Het LSD-model sluit hier naadloos op aan. Het vat de kunst van empathisch luisteren samen in drie concrete stappen.

De eerste stap, Luisteren, vraagt om je volledige aandacht. Telefoon uit, de laptop dicht en geen onderbrekingen. En vooral niet alvast oplossingen bedenken terwijl je zit te luisteren maar alleen aandachtig de informatie van de ander opnemen. Het gaat hier vooral om de intentie waarmee je luistert, je wil de positie, argumenten en emoties van de ander begrijpen.

De tweede stap, Samenvatten, is essentieel om misverstanden te voorkomen, aannames te toetsen en te ontdekken of je begrepen hebt wat je gespreksgenoot over wil brengen. Door in je eigen woorden terug te geven wat je hebt gehoord, inclusief de gevoelens die je denkt waar te nemen, laat je zien dat je de ander serieus neemt en test je of je het goed begrepen hebt. Dit sluit aan bij Covey’s advies om de werkelijkheid van de ander te exploreren vóór je je eigen perspectief inbrengt

De derde stap, Doorvragen, verdiept het gesprek. Als uit je samenvatten blijt dat je de ander nog niet goed begrepen hebt kun je om verduidelijking vragen met open vragen die helpen om standpunten en onderwerpen concreet te maken. Covey waarschuwt om hierbij niet in de val te trappen van autobiografische reflexen zoals adviseren en oordelen.

Blijf nieuwsgierig en onderzoekend met open vragen. Alle Hoe, Wat, Wanneer, Hoeveel, Wie vragen zijn daarbij goed. Pas wel op met de Waarom vraag, die kan gemakkelijk worden gezien als oordelend en vereist dus voorzichtigheid. Gebruik in deze fase 6 Word Questions. Dat zijn open vragen met niet meer dan zes woorden.

Samen zorgen het empathisch luisteren van Covey, praktisch gemaakt met LSD, voor gesprekken waarin vertrouwen groeit en duidelijkheid en betrokkenheid toenemen waardoor betere besluiten worden genomen. Leiders die dit beheersen, creëren veiligheid en eigenaarschap. Luisteren wordt zo geen zachte vaardigheid, maar een strategisch instrument.

Conclusie: wie wil leiden, moet eerst leren luisteren. Covey geeft hiervoor de richting, LSD is je gereedschap. Samen vormen zij een van de belangrijke voorwaarden voor effectief en mensgericht leiderschap.

Meer lezen over LSD

Ontdek zelf je dominante luisterstijl

Infographic: Covey & LSD